کبد یکی از حیاتی‌ترین اعضای بدن است که متأسفانه هم‌چون سایر اعضای بدن ممکن است در شرایط مختلف به بیماری‌هایی دچار شود. از جمله بیماری های کبد می‌توان به بیماری‌هایی هم‌چون انواع هپاتیت، کبد چرب، سرطان کبد، و سیروز کبدی اشاره داشت. در همین راستا، در این نوشتار از مجله استادکار به طور کامل به معرفی بیماری های کبد و علائم و علل و درمان‌های آن‌ها می‌پردازیم.

انواع بیماری های کبد

۱- هپاتیت A

اولین بیماری از بیماری های کبد که در این نوشتار به آن می‌پردازیم، هپاتیت A است. این بیماری از مسری‌ترین بیماری‌هاست و از ویروس هپاتیت آ ناشی می‌شود.

علائم بیماری هپاتیت A

خبر بد این است که در برخی موارد، هپاتیت A علامت خاصی ندارد مگر آن که پیشرفت کند و به مراحل شدیدتر برسد. اما در کل از موارد زیر می‌توان به عنوان علائم هپاتیت آ نام برد:

  • خستگی
  • تهوع
  • استفراغ ناگهانی
  • ناراحتی شکمی
  • احساس درد در بالای سمت راست شکم (کبد)
  • زردی پوست و چشم‌ها (یرقان)
  • تب
  • درد مفاصل
  • ادرار تیره

این علائم ممکن است خفیف باشند و هم‌چنین در عرض چند هفته از بین بروند، اما با این حال در برخی شرایط و مواقع دیده شده که هپاتیت A و علائم‌اش چندین ماه نیز پابرجا مانده‌اند.

بیماری های کبد
ویروس هپاتیت A

علل و عوامل هپاتیت A

هپاتیت A از طریق ویروس ایجاد می‌شود. این ویروس به تدریج کبد را در برگرفته و با عفونی‌ساختن آن موجب التهاب می‌گردد و همین التهاب است که به تدریج بروز علائم هپاتیت آ را در پی دارد. این بیماری عمدتاً از طریق خوردن غذا یا نوشیدن آبی که به مدفوع فرد مبتلا آلوده شده است گسترش می‌یابد، حتی اگر مدفوع مقدار خیلی کمی باشد. گفتنی است که در معرض عطسه یا سرفه‌ی فرد بیمار قرار گرفتن موجب ابتلا به بیماری هپاتیت آ نمی‌شود. از جمله سایر عوامل هپاتیت A می‌توان به موارد زیر اشاره داشت:

  • نوشیدن آب آلوده
  • ارتباط جنسی با فرد مبتلا به بیماری هپاتیت آ
  • خوردن صدف‌های خام برگرفته از آب آلوده

تشخیص و درمان هپاتیت A

عام‌ترین روش برای تشخیص بیماری هپاتیت آ، آزمایش خون است. به راحتی از طریق بررسی خون می‌توان ابتلا یا عدم ابتلای فرد به بیماری هپاتیت آ را تشخیص داد. اگر می خواهید بدانید علائم کمبود پروتئین چیست؟ پیشنهاد می کنم مقاله ما را در این مورد بخوانید .

هپاتیت A درمان خاصی ندارد. بدن در طی چند هفته یا چند ماه قادر به از بین بردن ویروس آن است. اما نکته‌ای که وجود دارد این است که اکثر افراد مبتلا به این بیماری دچار خستگی شده و انرژی زیادی ندارند، به همین دلیل است که عمدتاً پزشک برای افراد مبتلا به این بیماری استراحت را تجویز می‌کند تا پس از مدتی بیمار بهبودی را تجربه کند.

ضمناً برای پیشگیری از هپاتیت آ بهتر است واکسیناسیون هپاتیت A انجام شود. همچنین باید از رابطه جنسی پرخطر اجتناب گردد.

۲- هپاتیت B

هپاتیت ب از هپاتیت آ خطرناک‌تر است. این هپاتیت نیز ناشی از ویروس بوده و عمدتاً کبد را دربرمی‌گیرد. ویروس هپاتیت ب می‌تواند هم هپاتیت ب حاد و هم هپاتیت ب مزمن را سبب شود. خبر بدی هم که در ارتباط با هپاتیت ب وجود دارد این است که در مراحل اولیه علامت خاصی بروز نمی‌کند و به تدریج پس از رشد هپاتیت ب است که علائم بروز می‌یابند.

علائم هپاتیت ب

شایع‌ترین علائم هپاتیت ب عبارت اند از:

  • خستگی
  • ادرار تیره
  • دردهای عضلانی
  • از دست دادن اشتها
  • زردی پوست و چشم (یرقان)
  • ضعف

در صورت بروز هر یک از این علائم باید خیلی سریع به پزشک مراجعه کنید تا پس از تشخیص هپاتیت ب برای کنترل آن اقدامات لازم انجام شوند.

بیماری های کبد
علائم هپاتیت ب شباهت بسیاری به علائم هپاتیت آ دارند، بنابراین ضروری است که تشخیص این بیماری به واسطه‌ی آزمایش خون انجام شود.

علل و عوامل هپاتیت ب

این هپاتیت، همان‌طور که گفته شد، ناشی از ویروس است، ویروسی که حتی ۷ روز خارج از بدن نیز می‌تواند زنده بماند. هپاتیت ب به شدت مسری است و از طریق راه‌های زیر سرایت می‌کند:

  • تماس با خون آلوده
  • انتقال از مادر به نوزاد
  • استفاده از سوزن آلوده
  • رابطه جنسی (دهانی، مقعدی و واژنی)
  • استفاده از وسایل شخصی آلوده

گفتنی است که ویروس هپاتیت ب از طریق عطسه، سرفه و بوسیدن منتقل نمی‌شود.

چه کسانی بیش‌تر در معرض ابتلا به هپاتیت ب هستند؟

در میان انسان‌ها، احتمال ابتلای برخی گروه‌ها به بیماری هپاتیت ب نسبت به سایرین بیش‌تر است، از جمله:

  • افراد دارای شرکای جنسی متعدد
  • مردانی که با مرد رابطه جنسی دارند
  • معتادان به مواد مخدر
  • افراد بالای ۶۰ سال
  • افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن کبدی
  • افراد مبتلا به بیماری‌های کلیوی

تشخیص و درمان هپاتیت ب

تشخیص هپاتیت ب نیز مانند هپاتیت آ از طریق آزمایش خون میسر است. اگر هپاتیت ب از نوع حاد باشد به اقدام خاصی نیاز نیست و با استراحت بیماری بهبود می‌یابد، ولی برای هپاتیت ب مزمن معمولاً از داروهای ضد ویروس استفاده می‌شود. در برخی موارد که هپاتیت ب مزمن به کبد آسیب بسیار رسانده، ممکن است نیاز به پیوند کبد وجود داشته باشد. گفتنی است که برای هپاتیت ب نیز واکسن وجود دارد و بنابراین جهت پیشگیری از ابتلا به این بیماری می‌توان واکسیناسیون هپاتیت ب را انجام داد.

بیشتر بخوانید عوارض برداشتن کیسه صفرا در زنان

همچنین برای آن که خطر ابتلا به هپاتیت ب را کاهش دهید:

  • نباید شرکای جنسی متعدد داشته باشید
  • باید از رابطه جنسی پرخطر اجتناب کنید
  • به هیچ عنوان نباید از سوزن و سرنگ مشترک استفاده کنید

۳- هپاتیت C

هپاتیت C نیز یکی از بیماری های کبد است که در صورت پیشرفت می‌تواند به شدت به کبد آسیب برساند و بیماری‌های دیگری از جمله سیروز کبدی را به همراه داشته باشد. هپاتیت C نیز مانند دو هپاتیت آ و ب در ابتدا علامت خاصی ندارد و پس از مدتی علائم آن بروز می‌کنند.

علائم هپاتیت سی

گفته شد که هپاتیت C در ابتدا علامت خاصی ندارد، به‌گونه‌ای که بر طبق اعلام مرکز پیشگیری از بیماری‌ها (CDC) حدود ۷۰ درصد از افراد مبتلا به هپاتیت سی علامت خاصی را تجربه نمی‌کنند. اما با این حال، علائم کلی و شایع هپاتیت سی عبارت اند از:

  • خستگی
  • تب
  • ادرار تیره
  • از دست دادن اشتها
  • زردی
  • درد مفصلی

می‌بینید که علائم هپاتیت سی دقیقاً مانند علائم هپاتیت ب و آ هستند و بنابراین برای تشخیص هپاتیت سی باید حتماً به پزشک مراجعه شود تا پزشک از طریق آزمایش خون بتواند بیماری را تشخیص دهد.

بیماری های کبد
بهترین روش تشخیص هپاتیت سی آزمایش خون است. با استفاده از بررسی‌های بصری نمی‌توان این بیماری را تشخیص داد.

درمان هپاتیت سی

هپاتیت سی نیز معمولاً به درمان خاصی نیاز ندارد، مگر آن که عفونت به شدت پیشرفت کرده باشد که در این شرایط معمولاً پزشک از داروهای ضد ویروس و ضد عفونت استفاده می‌کند. ضمناً همانطور که گفته شد این بیماری مسری است و بنابراین برای پیشگیری از ابتلا به هپاتیت سی نباید در معرض عوامل خطر قرار گرفت. هپاتیت سی از طریق خون به خون منتقل می‌شود و بنابراین حتماً و ضرورتاً باید از مصرف سوزن و سرنگ مشترک اجتناب شود. در مورد ارتباط رابطه جنسی با هپاتیت سی نیز نظری قطعی وجود ندارد، اما بدیهی است که محض احتیاط باید از انجام رابطه جنسی پرخطر اجتناب شود.

در آخر آن که متأسفانه برخلاف هپاتیت‌های آ و ب در حال حاضر واکسنی برای هپاتیت سی وجود ندارد.

۴- سرطان کبد

تا کنون به سه مورد از بیماری های کبد پرداخته‌ایم و اکنون نوبت به چهارمین مورد از بیماری های کبد یعنی سرطان کبد است. سرطان کبد انواعی دارد اما رایج‌ترین نوع سرطان کبد هپاتوسلولار کارسینوما نام دارد که متأسفانه شیوع آن زیاد است.

علائم سرطان کبد

همچون سایر بیماری های کبد در ابتدای ابتلا به سرطان کبد نشانه‌ی خاصی وجود ندارد، اما به تدریج برخی علائم بروز می‌کنند از جمله:

  • کاهش وزن
  • از دست دادن اشتها
  • زردی
  • تهوع
  • استفراغ
  • خستگی
  • ضعف
  • مدفوع سفید
انواع بیماری های کبد ؛ از علائم تا درمان
زردی پوست و چشم یکی از علائم مشترک بسیاری از بیماری های کبد است.

در صورت مشاهده‌ی هر یک از این علائم باید خیلی سریع به پزشک مراجعه شود. قابل ذکر است که این علائم مشابه علائم برخی بیماری‌های دیگر نیز هستند و بنابراین بدون آزمایش و صرفاً از روی علائم نمی‌توان بیماری سرطان کبد را تشخیص داد.

علل سرطان کبد

دقیقاً مشخص نیست که چه چیزی موجب بروز سرطان کبد می‌شود، اما با این حال برخی موارد هستند که خطر ابتلا به سرطان کبد را افزایش می‌دهند. از جمله‌ی این عوامل می‌توان از موارد زیر نام برد:

  • انواع هپاتیت
  • دیابت
  • کبد چرب غیر الکلی
  • مصرف الکل بیش از حد

درمان سرطان کبد

درمان سرطان کبد به موارد مختلفی بستگی دارد از سن بیمار گرفته تا شدت بروز سرطان. اما در کل از موارد زیر برای درمان سرطان کبد استفاده می‌شود:

  • جراحی (برای برداشتن تومور)
  • شیمی درمانی
  • رادیوتراپی
  • پیوند کبد

۵- سیروز کبدی

سیروز کبدی یکی دیگر از بیماری های کبد است. سیروز کبدی در واقع التهاب شدید کبد است و می‌تواند آسیب‌هایی جدی به کبد وارد سازد. اگر سیروز کبدی را پس از سرطان کبد یکی از خطرناک‌ترین بیماری های کبد بنامیم چندان بی‌راه نگفته‌ایم. مصرف زیاد الکل عمده‌ترین علت بروز سیروز کبدی است، هر چند که عوامل دیگری نیز می‌توانند در بروز این بیماری کبد نقش داشته باشند از جمله:

  • انسداد طولانی‌مدت مجرای صفراوی
  • ژنتیک
  • ویروس
  • انواع هپاتیت

علائم سیروز کبدی

سیروز کبدی بیماری‌ای جدی است و بنابراین باید با مشاهده‌ی علائم آن خیلی سریع به پزشک مراجعه کرد تا کار تشخیص بیماری توسط پزشک انجام شود. علائم این بیماری شباهت زیادی با علائم سایر بیماری های کبد دارند:

  • خستگی
  • ضعف
  • زردی پوست و چشم‌ها
  • کبودی بدن
  • مشکلات شکمی
  • کاهش وزن

به دلیل مشابه بودن برخی از علائم سیروز کبدی با سایر بیماری های کبد باید جهت تشخیص قطعی بیماری به پزشک مراجعه شود.

بیماری های کبد
کبد سالم در سمت چپ و کبد مبتلا به سیروز در سمت راست

تشخیص سیروز کبدی

تشخیص سیروز کبدی معمولاً از طریق انواع آزمایش خون، MRI، سی‌تی‌اسکن و گاه بیوپسی (بافت‌برداری) صورت می‌پذیرد. گفتنی است که سیروز کبدی معمولاً به خوبی تشخیص داده می‌شود و با استفاده از روش‌های نام‌برده کار تشخیص این بیماری کاری دشوار نیست.

درمان سیروز کبدی

درمان سیروز کبدی به علت بروز آن وابستگی زیادی دارد. به عنوان مثال درصورتی‌که سیروز ناشی از مصرف زیاد الکل باشد باید خیلی سریع نسبت به ترک الکل اقدام شود. همچنین پزشک کبد را مورد بررسی قرار می‌دهد تا شدت زخم‌های ایجادشده را مشاهده کند. از سایر روش‌های درمانی مورد استفاده برای سیروز می‌توان به کنترل فشار خون، بهبود رژیم غذایی، کنترل هپاتیت و استفاده از داروهای ضد عفونت اشاره داشت.

۶- کبد چرب

کبد چرب نیز یکی از بیماری های کبد است، اما از آن‌جا که پیش‌تر در مجله استادکار به طور مفصل در باب آن بحث کرده‌ایم، پیشنهاد می‌کنیم برای آشنایی با علل و علائم و درمان‌های این بیماری، به مقاله کبد چرب مراجعه کنید .

سخن آخر

در این نوشتار به مهم‌ترین بیماری های کبد پرداختیم و سعی برآن داشتیم که علائم و علل هر یک از این بیماری‌ها را به طور مختصر مورد بحث قرار دهیم. با امید آن که این نوشتار به کارتان آمده باشد.

منابع:

mayoclinic | mayoclinic

webmd

healthline

آرش شمسی
آرش شمسی رسما یک نویسنده و فیلسوف تمام عیاره. او در حوزه فلسفه مطالعات عمیقی داشته و تونسته در این زمینه کتاب نیز چاپ و منتشر کنه. آرش بیشتر فراغتش رو به مطالعه کتاب و یادگیری مفاهیم دیجیتال مارکتینگ اختصاص میده. یکی از تخصص‌های پنهان آرش، تعمیر وسایل منزل و تاسیساتی است. این استعداد آرش در استادکار کشف شد و تونستیم از آرش کمک بگیریم و کمک کنیم تا شما هم وسایل منزلتون رو به راحتی بشناسید، نگهداری کنید و یا به خوبی تعمیر کنید. آرش خیلی موسیقی گوش میده و اتفاقا به همه سبک موسیقی آشنایی داره اما طرفدار سرسخت بلک متال هست. مطالب آرش نثر خاصی دارند که پیشنهاد میکنیم حتما اونها رو مطالعه کنید و از دست ندید.